İSKENDERUN CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI
Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu
Banka Hesabı ve IBAN Kullandırma Fiilinin Cezai, Hukuki ve İdari Sonuçları
Bilgilendirme
Kolay Kazanç
Gündelik hayatın ayrılmaz parçası olan banka hesapları, IBAN numaraları ve dijital ödeme araçları; "kolay kazanç", "ek gelir", "sadece transfer", "sadece bir kez" gibi ifadelerle sunulan hukuka aykırı organize suç faaliyetlerinin temel araçlarından biri hâline gelmiştir.
Hukuki Yollar
Bu sunum; banka hesabı, elektronik para hesabı veya kripto varlık hesabının üçüncü kişiler tarafından kullanılmasına izin verilmesinin hangi suçlara yol açtığını, neden suç teşkil ettiğini ve izlenmesi gereken hukuki yolu kamuoyuna açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Cezai Yaptırımlar
Üçüncü kişilere banka hesabı veya IBAN kullandırılması; ilk bakışta masum görünse de ağır cezaî yaptırımlar, uzun süreli soruşturmalar ve telafisi güç hak kayıpları doğurmaktadır.
Banka Hesabı / IBAN Kullandırma Nedir?
Banka hesabı veya IBAN kullandırma; kişinin kendi adına kayıtlı banka hesabını, IBAN bilgisini, banka kartını, mobil/internet bankacılığı erişimini veya elektronik para hesabını, para transferi amacıyla üçüncü kişilerin kullanımına açmasıdır.
Hesap Paylaşımı
Kendi adına kayıtlı banka hesabını, IBAN bilgisini veya mobil bankacılık erişimini üçüncü kişilerin kullanımına açmak
Kart ve Şifre
Banka kartı veya şifrenin başkalarına verilmesi ve hesaba gelen paranın başka hesaplara aktarılması
Geçici Kullanım
"Sadece benim üzerimden geçsin", "emanet hesap", "geçici kullanım" gibi yönlendirmeler
Sorumluluk: Bu durumlarda hesabın kimin adına kayıtlı olduğu esas alınmakta, sorumluluk hesap sahibine yüklenmektedir.
Bu Fiil Neden Suç Teşkil Eder?
Banka hesaplarının üçüncü kişilerce kullanılması, hukuka aykırı amaçlarla gerçekleştirilmektedir:
- Dolandırıcılık: Hileli yollarla elde edilen paraların toplanması
- Para Aklama: Suç gelirlerinin izinin kaybettirilmesi
- Yasa Dışı Bahis: Bahis faaliyetlerinden elde edilen paranın aktarılması
- Vergi Kaçırma: Vergi yükümlülüklerinden kaçınma
Cezai Sorumluluk: Hesap sahibi; suçun doğrudan faili olmasa dahi suça iştirak eden, yardım eden, aracılık eden sıfatlarıyla cezai sorumluluk altına girebilmektedir.
Cezai Sorumluluk ve Karşılaşılan Suç Türleri
Banka hesabı veya IBAN kullandırma fiili, paranın kaynağına ve kullanım amacına göre birden fazla suçun oluşmasına neden olabilmektedir.
Dolandırıcılık – TCK Madde 157
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp yarar sağlayan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Nitelikli Dolandırıcılık – TCK Madde 158
Bilişim sistemleri veya banka araç kılınarak işlenmesi hâlinde dört yıldan on yıla kadar hapis ve yüksek miktarda adli para cezası öngörülmektedir.
Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama – TCK Madde 282
Üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve adli para cezası uygulanır.
7258 Sayılı Kanuna Muhalefet
Bahis veya şans oyunlarıyla bağlantılı para nakline aracılık: Üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası.
Suç gelirinin bilinmesi veya bilinmesi gereken bir durumun bulunması, cezai sorumluluk için yeterli kabul edilmektedir.
"Ben Yapmadım" Savunması Neden Yeterli Değildir?
Sıkça ileri sürülen savunmalar:
- "Paranın suçtan geldiğini bilmiyordum…"
- "Sadece yardımcı oldum…"
- "Paraya dokunmadım…"
- "Komisyon almadım…"
Yargı makamları hesabın kullanım amacının öngörülebilir olup olmadığını esas almakta; bu savunmalar cezai sorumluluğu ortadan kaldırmamaktadır.
Uygulamada Karşılaşılan Somut Sonuçlar
Soruşturma ve Davalar
Başsavcılığı tarafından soruşturma, ifadeye çağrılma, kamu davası. Birden fazla dosya üzerinden yargılama.
Kayıt ve Sicil
Adli sicil ve arşiv kaydı. Kamu görevleri ve mesleki faaliyetlerde ciddi kısıtlamalar.
Hesap Blokeleri
Tüm banka ve dijital ödeme hesaplarının bloke edilmesi. Blokeler soruşturma/dava sonuçlanana kadar kaldırılmamaktadır.
Hapis Cezası
10 yıla kadar hapis cezası ve Adli Para Cezası
Bu Fiile Karışılmışsa Ne Yapılmalıdır?
Banka ile Derhâl İletişime Geçilmelidir
Zaman kaybetmeden ilgili bankayla iletişime geçerek, durumu anlatın ve suça karışan hesabın kapattırılması gerekmektedir.
Kanıtlar Güvence Altına Alınmalıdır
İkna eden kişilerle tüm yazışmalarınızı (WhatsApp, Telegram vb.), dekontları, telefon numaralarını saklayın. Bunlar iyi niyetinizin veya kandırıldığınızın delilleridir.
Yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına Başvurulmalıdır
Samimi bir pişmanlık ve işbirliği, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını sağlayabilir.
DİKKAT!
Banka hesabı veya IBAN kullandırmak:
Sıklıkla Görülen Dolandırıcılık Yöntemleri
Hakkınızda Soruşturma Var Hilesi
Mağdurun telefonuna «hakkınızda dava veya soruşturma var» mesajı gelir.
Mağdur panikle mesajı atan numarayla iletişime geçer.
Davayı kapatmak için yüksek tutar istenir.
Mağdur ödeme yaparak davayı kapattığını sanır.
Şantaj
Sosyal medya üzerinden mağdur ile görüşüp güvenini kazandıktan sonra kendisine gönderilen müstehcen fotoğraf ve videosunu tehdit unsuru olarak kullanarak para talep edilmesidir.
Ayrıca bu yöntemde mağdura ait görseller montaj yapılarak da şantajda kullanılmaktadır. Aile üyelerine ait bilgiler paylaşılarak kiralanan banka hesabına para yatırılması istenir. Hesap sahibi hem şantaj hem dolandırıcılık suçunun şüphelisi olur.
Şantaj yapana karşı alttan almak, merhamet dilenmek onu saldırganlaştırır. Savcılık, haklarını korumak için geniş imkan ve yetkilere sahiptir.
Online Alışveriş Dolandırıcılığı
İnternet ortamında sahte oluşturulmuş birçok ürün ilanı bulunmaktadır. Mağdur ihtiyacı olan ürünü almak için ilan sahibi ile iletişime geçerek kendisine verilen IBAN numarasına parayı yatırır.
Asıl dolandırıcı yakalanmamak için kiraladığı banka hesabına paranın yatırılmasını ister.
Bu şekilde banka hesabının sahibi dolandırıcılık olayının ilk şüphelisi haline gelir.
Kesin Kazanç ve Yatırım Dolandırıcılığı
Sahte ilan ile yüksek kazanç getirisi olan reklamlar paylaşılır. İlan sahibi ile iletişim kurduktan sonra sahte yazılım ile yapılan yatırımın yüksek kazanç getirisi olduğu gösterilir.
Oysa gerçekte herhangi bir kazanç yoktur. Mağdur vaatlerle oyalanır.
Mağdur parayı çekmek istediğinde görüştüğü kişi ile iletişimi kesilir.
Bu şekilde mağdurun banka hesap (IBAN) bilgilerinin kullanıldığı ortaya çıkar.
Sosyal Medya Hesaplarının Çalınması ve Çekiliş Vaatleri
Arkadaş veya akrabalarınızın çalınan sosyal medya hesaplarından tarafınıza mesaj gönderilir. Sosyal yardım parası veya kaza yaptım para lazım söylemi ile para talep edilir. Ya da «A101, Migros vs. çekilişinde hediye kazandın» denilerek banka hesap bilgileri talep edilir.
Bu yöntemle hem hesaplarınızdaki para aktarılır hem de başka birinin dolandırılmasında hesabın aracı olarak kullanılır. Bu nedenle olayın şüphelisi olursunuz.
Terör Soruşturması Hilesi
Mağdura; adınız FETÖ/PKK/DAEŞ vs. terör örgütlerine karıştı, paralarınızı veya altınlarınızı örgütü çökertmek için teslim almalıyız. Verdiğimiz IBAN numarasına parayı yatırın şeklinde hileli sözler söylenir.
Mağdur korktuğu için kiralanan IBAN numarasına parayı gönderir. IBAN bilgilerini kiralayan kişi bu nedenle olayın şüphelisi olur.
Sosyal Yardım ve Deprem Yardımı
Kişilerin zor durumundan yararlanarak duyguları sömürülür. Mağdur hesabına para geleceğini düşünürken hesabını bilmediği kişilerin kullanımına sunmuş olur.
Bu yöntemle hesaplarını kiralamamış olmasına rağmen başkalarının dolandırılması olaylarında söz konusu hesap kullanıldığı için hesap sahibi şüpheli olur.
Paketleme ve Sahte İş İlanı
Evde iş imkanı veya basit bir çaba ile maaş alınabileceğine dair sahte ilanlar paylaşılır. Mağdurdan işe giriş ve sigorta bedeli olarak para istenir. Mağdur parayı kendisine verilen kiralanan veya kullandırılan hesaba aktarır.
Bu yöntemle mağdur dolandırılmış olurken hesabını kullandıran veya kiralayan kişi de olayın şüphelisi olur.
Banka Kredisi Vaadi
Bankalardan kredi alamayan veya faizsiz kredi almak isteyen kişileri tuzağa düşürmek için sahte ilanlar paylaşılır. Mağdur kredi alacağını düşünerek kredi masrafını kiralanan IBAN numarasına gönderir. Kredi çıkarılması bankaların ve resmi kurumların onayına bağlı olduğu; ancak mağduru bankaymış gibi arayan kişilerin gerçekte banka personeli olmadığı için mağdur dolandırılmış olur.
Yatırılan paralar kiralanan veya kullandırılan hesaba aktarıldığı için IBAN sahibi başkasının dolandırılmasına ortak olmuş olur.
HGS, Tüvtürk, Araç Kiralama Hilesi
Araç muayene işlemi, HGS ödemesi veya araç kiralama için sahte oluşturulan internet siteleri oluşturulur. Mağdur bu siteleri gerçek sanarak kendisine verilen IBAN numarasına hizmet bedelini gönderir. Oysa bu IBAN ilgili firmaya ait olmayıp kiralanan veya kullandırılan bir IBAN olduğu anlaşılır.
IBAN sahibi ister para karşılığı ister hatır sebebiyle hesabını kullandırmış olsun her şekilde şüpheli olarak dosyaya eklenir ve yargılanır.
Görevleri Yerine Getir Para Kazan & İnternet Link Hilesi
Mağdur internet üzerinden gördüğü ilanlarda beğenme, yorum yapma veya reklam paylaşma görevlerini yapma karşılığında para kazanacağını düşünür. Bu işlemler için mağdurdan para istenir. Mağdur kiralanan IBAN numarasına parayı gönderir. Bu şekilde hesap sahibi olayın şüphelisi olur. Ayrıca kaynağı belirsiz kazanç vadeden internet linkleri telefon veya bilgisayarınıza virüs bulaştırarak verilerinizi başka suçta kullanır.
Sazan Sarmalı
Özellikle araç satışında görünen, genel olarak da herhangi bir ürün satışında ortaya çıkan, satıcının gerçek ilanını daha düşük bedelle sahte olarak yayınlayarak alıcı bulup, alıcı ve satıcıyı bir araya getirerek parayı asıl dolandırıcının verdiği IBAN’a aktarılması ile yapılan dolandırıcılık yöntemidir. Paranın aktarıldığı IBAN sahibi şüpheli olur.
Araç alıcısı ve satıcısı noterde haklılığını ispat etmeye çalışırken, banka hesabını kullandıran olayın şüphelisi olmakta, parayı da asıl dolandırıcı almaktadır.
Dikkat: Dolandırıcı Çıkabilir!
Tanıdığınız veya tanımadığınız birileri size şunları söyleyebilir:
- «Zahmetsiz para kazanırsın, banka kartını verirsen günlük 1.000 TL veririm…»
- «Gerekirse hesabını kullandığımı söylerim, sorumluluk bende…»
- «Hesabımda bloke var. Senin hesabını kullanabilir miyim?»
- «Hesabını herkes kullandırır, hatırımı kırma…»
- «Hesabıma yatan parayı ATM'den çekip bana verir misin?»
Savunma mekanizmamız: Dikkat, dolandırıcı çıkabilir!
Korunma Önerileri
Sahte internet siteleri. Mağdur hizmet bedelini IBAN'a gönderir. IBAN kiralanan bir hesapt"images/image16.png" alt="Korunma" class="img-float" style="width:160px;">
- İnternet alışverişlerini firmaların resmi uygulamalarından yapın.
- «Şifreyi kimseye vermeyin» uyarısına %100 uyun.
- Banka mesajlarındaki alışveriş bilgisini firmayla karşılaştırmadan onay vermeyin.
- Maliye gibi kurum adı kullananlara dikkat! Resmi teyit edin, vezne/resmi yoldan ödeme yapın.
- Müstehcen görüntü şantajında Savcılığa şikayet edin; telefonuna el konulur.
Dolandırıcılığa karşı en büyük silah ŞÜPHEDİR.
Sıkça Sorulan Sorular
IBAN kullandırma ile IBAN kiralama arasında fark var mı?
Hukuken fark yoktur. Her iki durumda da hesabın üçüncü kişilerce para transferi amacıyla kullandırılması söz konusudur. Eylemin adı değil, niteliği önemlidir.
Paraya dokunmadım veya kazanç elde etmedim. Sorumluluk olur mu?
Evet. Menfaat sağlamanız şart değildir. Hesabınızı suç teşkil eden işlemlerde kullanılmasına imkân tanımanız yeterlidir.
Bloke ne zaman kaldırılır?
MASAK blokesi, suçla bağlantılı şüphenin ortadan kalkmasına kadar devam eder. Süre aylar, hatta yıllar sürebilir.
Öğrenci olmam sonuçları etkiler mi?
Mahkûmiyet adli sicile işlenir. Kamu görevleri, burs ve kredi başvurularında ciddi olumsuzluklara yol açar.
Pişmanlıkla savcılığa başvurursam cezadan kurtulur muyum?
Etkin pişmanlık belirli şartlarda indirim sağlayabilir ancak cezanın tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmez.
Organize eden kişiler yakalanırsa ne olur?
Suç örgütü kapsamında ise hesap kullandıranlar örgüte yardım veya örgüt üyesi sıfatıyla yargılanabilir. Cezalar daha ağır olabilir.
Özet ve Önemli Uyarılar
Kişisel Bilgilerinizi Paylaşmayın
Banka hesabı, IBAN, kimlik kartı gibi kişisel bilgilerinizi başkalarıyla paylaşmayın.
Cezai Sorumluluk Önemlidir
Hesap sahibi, suçun doğrudan faili olmasa dahi suça iştirak eden, yardım eden sıfatlarıyla cezai sorumluluk altına girebilir.
Hemen Harekete Geçin
IBAN kullandırma fiilleri hürriyeti bağlayıcı cezalar, mali kısıtlamalar ve adli sicil kayıtları doğurabilir. Bu tür yasa dışı tekliflerden kesinlikle uzak durun. Şüpheli durumda gecikmeksizin Cumhuriyet Başsavcılıkları veya kolluk güçlerine müracaat edin.
Gürsel Mah. Eyüp Sultan Cad. No:2 İskenderun / Hatay
0 (326) 618 55 00
Faks Numarası 0 (326) 614 08 68
iskenderuncbs
adalet.gov.tr